Popjournalist Willem Jongeneelen heeft een missie: iedereen altijd en overal wijzen op mooie dingen

 

De muziekmaniak die iedere dag bang is iets te missen

 

Door Niels Herijgens

 

Alsof hij het nog niet druk genoeg had met het bespreken van concerten, recenseren van cd’s, interviewen van bands en draaien van plaatjes, vond Willem Jongeneelen tijd om een boek te schrijven over de historie van de 40-jarige platenzaak De Waterput. Zaterdagmiddag wordt het boek ter plaatse gepresenteerd. Hier alvast het portret van de popjournalist.

 

Wanneer Willem Jongeneelen niet naar muziek luistert? Hij denkt even na. Eigenlijk kan hij geen moment verzinnen. Als hij wakker is staat er altijd wel iets op. Zelfs tijdens het kijken naar het journaal klinken liedjes uit de speakers. „Als achtergrond? Nee, dan staat het geluid van de televisie zacht. Zie ik wat interessants, dan kan die eventueel tijdelijk wat harder.”


Hij gaat zitten onder een collage waarop Nirvana-zanger Kurt Cobain en diens weduwe Courtney Love zijn afgebeeld. Daartegenover, in de Steenbergse woonkamer: schilderijen van Rudy Trouvé (dEUS, Kiss My Jazz). In een andere hoek hangt een werk van Herman Brood. „Zijn vrouw Xandra heeft het ooit voor me meegebracht uit Amsterdam. Ze was er wel kwaad over. Zie je die glimmertjes op het schilderij? Die had hij uit haar trouwjurk geknipt.”


Niet alleen Jongeneelens interieur zit vol muziek, zijn hoofd loopt er ook van over. Een paar uur met hem spreken is autorijden langs een toeristische route. Soms is er een stukje snelweg bij, vaker gaat het via kronkelpaden, met prachtige uitzichten. Willem is een verteller met aangename zijweggetjes.

 

Misschien komt dat doordat hij vaak stil moet zijn. Wie iedere maand hele stapels popalbums beoordeelt (voor onder andere BN/De Stem en muziektijdschrift OOR) moet tenslotte goed luisteren. „Niet met een koptelefoon hoor. Het klinkt misschien gek, maar recenseren doe ik het vaakst als ik alleen in de auto zit. Dan hoeft de volumeknop niet eens zo ver open.”

 

Zo’n rit in de auto eindigt vaak bij een festivalterrein of een zaal met een podium. Of  er ooit een week voorbijgaat zonder een concert? Haast nooit. „Soms sta ik tien avonden achter elkaar naar een podium te kijken. Ja, ik snap ook wel dat dat eigenlijk niet normaal is. Maar blijkbaar lijken ze me dan allemaal de moeite, anders bleef ik wel thuis.”


Heel even is hij stil. „Ach, misschien moet ik het gewoon maar toegeven. Ik ben steeds bang om iets te missen. Iedere dag.”

 

En dat voor iemand die naar eigen zeggen niet uit een muzikaal nest komt. Hij had Roosendaalse ouders, die in Wouw waren gaan wonen. De radio stond wel eens aan (‘volgens mijn moeder stond ik in de box al mee te blčren’), maar plaatjes draaien, dat kwam pas toen kleine Willem ze kocht. „Dat vonden ze verder prima. En hoewel mijn vader Status Quo aanvankelijk iets te ruige hardrock vond, ontdekte hij later dat hij er prettig op kon foxtrotten.”

 

Tegen die tijd was Jongeneelen junior al een soort plugger. Niet de radiostations, maar allerlei vrienden en kennissen gaf hij gevraagd en ongevraagd advies. En maar uitleggen waarom ze juist die plaat beslist moesten horen.

 

In Roosendaal, waar hij op het Norbertus zijn middelbare-schooltijd sleet, liep hij steevast met twee tassen rond: een boekentas en eentje voor platen. „Tussen de middag was ik nogal vaak bij platenzaak Timmermans te vinden. Onze muziekleraar was klassiek geschoold, maar wilde toch dat ik in de klas af en toe een plaat opzette. Pink Floyd en dat soort bands vond  hij interessant. Schrijven kon ik toen nog niet. Voor dictees haalde ik steevast onvoldoendes.”

 

De muziekgekte was er al wel. Eindexamens en concertbezoek gingen best samen. „We reden naar Brussel voor Fela Kuti, maar konden pas tegen de ochtend terug. Toen heb ik het slapen maar overgeslagen. Het aansluitende examen ging nog vrij aardig.”

 

Plaatjes draaien bleef vervolgens niet beperkt tot de huiskamer en de schoolklas: Jongeneelen werd huis-dj bij popzaal De Effenaar in Eindhoven. Eén manier om mensen kennis te laten maken met goeie muziek. 


Een andere wijze leerde hij zichzelf aan: het geschreven woord over de gehoorde klank.  „Mijn eerste opdracht kreeg ik op zaterdagavond in een café. Of ik voor het Eindhovense studentenblad Magenta iets kon pennen. Zondagochtend was het eerste stuk, over de Engelse band The Pop Group, af.”

 

De artikelen uit Magenta zorgden ervoor dat Jongeneelen opviel tussen de honderden sollicitanten bij het illustere popblad Oor. Hij schrijft er inmiddels al decennia voor, net zoals voor deze krant.


Alle verhalen over mislukte muzikanten of gemankeerde romanciers ten spijt, popjournalistiek is een vak, benadrukt Jongeneelen. Zoals een sportreporter ook anders in elkaar steekt dan een parlementair verslaggever.

 

„En een recensie in Oor is weer een andere dan in BN/DeStem. Bij de lezers van het muziekmagazine veronderstel ik meer voorkennis. Tegelijkertijd is het, voor welk medium ik ook schrijf, een kwestie van evenwicht tussen het vertellen van feiten – in welke band zat ie eerder, wie is die ene gastmuzikant – en het oordeel dat ik geef over de muziek.”

 

Zijn maniakaal verlangen naar nieuwe klanken moest hij weleens met zijn gezondheid bekopen. Afgebrand, uitgeput. Naar eigen zeggen kan hij nu beter doseren. „Soms weet ik: nu moet ik op de rem.” Vroeger vergezelde vrouw Anita hem af en toe, tegenwoordig gaat dochter Anneke van zestien vaak mee naar concerten. „Gepusht heb ik haar nooit. Echt, ze is zelf geďnteresseerd geraakt. Dat ging geleidelijk van K3 via Clouseau naar Triggerfinger. Eerlijk is eerlijk: ik vind dat natuurlijk geweldig. Het is altijd gezellig wanneer we samen ergens heengaan. Soms geeft ze me ook vlijmscherp commentaar.”  Zoals die keer dat hij voor deze krant een artikel maakte over de drummer van Corry en de Rekels. „Corry Konings! Dat moest ik toch echt uit mijn hoofd laten, vond ze. Niet dat ik me daar iets van aantrek.”

 

Lijkt het nu maar zo, of klinkt in Willems recensies vaker de warmte van de enthousiasteling dan de sneer van de criticaster? „Als ze me wat verwijten, dan is het inderdaad dat ik vaak positief ben. Ik snap dat wel, dat ligt aan mijn voorselectie. Waarom zou ik iets wat niet de moeite is in de krant recenseren? Dan negeer ik het liever. Ik wijs de lezers graag op mooie dingen, muziek waar ik zelf enthousiast over ben. Dat kan natuurlijk niet altijd, sommige bands of muzikanten zijn zo bekend dat het raar zou zijn ze niet te bespreken. Af en toe krijgen die dus wél een veeg uit de pan.”

 

Een boek over de Bergse platenzaak waar hij af en toe nog wel eens achter de toonbank staat, kon er nog wel bij. „Ach, ik krijg allerlei rare verzoeken en ik ga overal op in. Een inleidend verhaal afsteken op een podium? Prima. Een discussieavond leiden? Ook goed. Als het maar over popmuziek gaat.” Het is te zien in zijn agenda. Concert, interview, concert, concert, dj-klus. Maar wacht eens even, staat daar op zondag nu het woord Feyenoord? „Ja, maar ik heb een seizoenskaart bij die mooie club. Dan kun je toch moeilijk een thuiswedstrijd laten schieten?” Heel af en toe doet hij het toch.

 

Drie keer raden waarvoor.

 

De boekpresentatie 40 Jaar De Waterput – De Geschiedenis Van Een Popspeciaalzaak (met optreden van de band Moss) vindt zaterdagmiddag 24 oktober vanaf 14.30 uur in De Waterput, Bosstraat 36 in Bergen op Zoom.

 

Niet te missen elpees / cd’s

 

James Brown – Live At The Apollo (1963)

Beatles – Revolver (1966)

Led Zeppelin – Houses Of The Holy (1973)

Roxy Music – For Your Pleasure (1973)

Joy Division – Unknown Pleasures (1979)

Gang Of Four – Entertainment! (1979)

Feelies – Crazy Rhythms (1980)

Public Enemy – It Takes A Nation Of Millions To Hold Us Back (1988)

Nirvana – Nevermind (1991)

Red Hot Chili Peppers - Blood Sugar Sex Magic (1991)

dEUS – Worst Case Scenario (1994)

Radiohead – OK Computer (1997)

Queens Of The Stone Age – Queens Of The Stone Age (1998)

Mark Lanegan – Bubblegum (2004)

LCD Soundsystem – Sound Of Silver (2007)

 

Onvergetelijke concerten

 

Fela Anikulapo Kuti - Vorst Nationaal in Brussel (1980)

REM – Effenaar in Eindhoven (1984)

Tom Waits – De Doelen in Rotterdam (1985)

Red Hot Chili Peppers – Effenaar in Eindhoven (1987)

Prince – Galgenwaard in Utrecht (1987)

Nirvana – Vooruit in Gent (1991)

Rage Against The Machine – Pinkpop (1993)

Motorpsycho – Effenaar in Eindhoven (1994)

Tool– Effenaar in Eindhoven (1994)

Radiohead – Vredenburg in Utrecht (1997)

White Stripes – Tivoli in Utrecht (2002)

Triggerfinger – Pukkelpop in Hasselt (2004)

LCD Soundsystem – AB in Brussel (2007)

Patrick Watson – Mezz in Breda (2009)

Drive Like Maria – Kinky Star in Gent (2009)